In een tijd waarin duurzaamheid en creativiteit steeds vaker hand in hand gaan, duikt ook de fotografie opnieuw in haar eigen geschiedenis. Eén van de meest poëtische en milieuvriendelijke technieken die herontdekt wordt, is antotipie — een proces waarbij je met plantenextracten en zonlicht beelden maakt. Geen chemicaliën, geen camera’s, enkel natuur, tijd en geduld.
Het was alweer een paar jaar geleden dat ik me nog eens had gewaagd aan het fotograferen met plantenextracten. Antotipie — zo heet deze eeuwenoude techniek — wint de laatste jaren opnieuw aan populariteit. Steeds meer fotografen gaan immers op zoek naar klimaatvriendelijkere manieren om beelden te maken, en komen zo uit bij deze natuurlijke vorm van fotografie.
Wat is antotipie?
Bij antotipie gebruik je plantenextracten om lichtgevoelig papier te maken. Het grootste nadeel? Je kunt het beeld niet fixeren. Je maakt dus wel degelijk een foto of afdruk, maar na verloop van tijd — en onder invloed van licht — zal het beeld langzaam vervagen.
Terug aan de slag
Tijdens onze vierdaagse rond alternatieve fotografie besloten we het experiment opnieuw aan te gaan. Begin juli, met lange dagen en overvloedig zonlicht — ideaal voor antotipie. Sommige plantenextracten hebben dagen of zelfs weken nodig om een beeld te vormen, maar met kurkuma weet ik uit ervaring dat je al na een uur of zes resultaat kunt zien.
Een extra voordeel van kurkuma is dat je het beeld kunt versterken door het te ontwikkelen in een zout- of boraxbad. Wij gebruikten ongeveer één eetlepel borax per liter water.
Het proces
We losten de kurkuma op in een mengsel van 95% alcohol en verdunden dat met ongeveer evenveel water. De verhouding was ongeveer 1/3 kurkumapoeder, 1/3 alcohol en 1/3 water. Deze dikke vloeistof filterden we met een koffiefilter, en de heldere vloeistof gebruikten we om ons papier te coaten.
Let op: kurkuma kleurt alles felgeel — en dat krijg je er niet zomaar weer uit. Dus bescherm je werkoppervlak en draag handschoenen als je geen gele vingers wilt.
Na een nachtje drogen legden we de gecoate vellen in de zon — zo’n vier uur in volle zon. Toen we de beelden uit de contactframes haalden, zagen we meteen het kleurverschil: de belichte delen waren lichter geworden, terwijl de afgedekte delen een dieper geel behielden.
Magie in het boraxbad
Bij alternatieve fotografie geldt altijd: word niet te verliefd op een tussenstadium. En dat bleek ook nu weer. Toen we de beelden in het boraxbad dompelden, kleurden ze prachtig rood-oranje. We waren allemaal enthousiast. Maar eenmaal droog, keerden de beelden terug naar hun typische kurkumageel.
En eigenlijk… is dat geel ook best mooi. Toch?
