Als fotograaf heeft de genocide van Israël tegen de Palestijnen mij beetje verlamd. Hoe kan ik nu mooie plaatjes maken terwijl er ondertussen genocide bezig is waaraan de beleidsmakers van mijn land medeplichtig zijn? Tijdens de Gentse Feesten werd dit jaar de Prijs Jaap Kruithof toegekend aan de activisten voor Palestina. En wat als ik nu eens portretten van die mensen probeer te maken?
Het gebeurt niet elk jaar, maar dit jaar waren de Prijs voor de Democratie en de Prijs Jaap Kruithof ook nieuws op de VRT-website. Dus zelfs op vakantie in het in verre Friesland werden we via DeWereldMorgen en de VRT op de hoogte gebracht van de winnaars dit jaar. “De Prijs Jaap Kruithof wordt dit jaar toegekend aan alle activisten die zich inzetten voor Palestina. De oorlog van Israël tegen het Palestijnse volk in Gaza is uitgegroeid tot een genocide van ongekende omvang.”
Het grote voordeel van een fietsvakantie is dat je alle dagen een paar uur je hoofd kan leegmaken. Het is jij, je fiets, het gewicht van bepakking, de tegenwind, … en dan maar trappen. Ik vind het meer dan terecht dat die prijs naar die activisten ging. Mijn oudste zoon had het vorige academiejaar al wekenlang gekampeerd tegen de banden die de universiteit onderhield met Israël. Zijn afdeling heeft ondertussen alle banden verbroken, maar ook dit academiejaar zijn ze blijven actievoeren tegen de samenwerking tussen de wetenschappelijke afdelingen en Israël.
Ik was best trots op mijn zoon, al moesten we dat soms een beetje verstoppen. Zijn studieresultaten houden immers niet altijd gelijk tred met zijn enthousiasme voor activisme. We zijn erover in dubio; voor een filosofiestudent vind ik dat een praktijk van sociale strijd en actie om de wereld te veranderen er eigenlijk bij zou moeten horen. Ze zouden erop geëvalueerd moeten worden. Wat ben je immers met filosofen die gewoon wat aan de kant staan, … Maar daar zijn wij het (in het gezinnetje) dus niet helemaal over eens. Zeker de universiteit denkt en evalueert daar anders over. En om eerlijk te zijn, speelt het materiële, onze portemonnee dus, in deze discussie ook wel een beetje mee.
Maar dat alles dus om te zeggen dat ik best trots ben op mijn oudste, die samen met vele tienduizenden anderen op de Gentse Feesten de Prijs Jaap Kruithof had gekregen.
Als fotograaf heeft de genocide van Israël tegen de Palestijnen mij verlamd. Hoe kan ik nu mooie plaatjes maken terwijl er ondertussen genocide bezig is waaraan de beleidsmakers van mijn land medeplichtig zijn?
De premier van mijn land, Bart De Wever, roept op de kant van Israël te kiezen, in zijn ogen: “de kant van het licht”. Dat andere politici met dat heerschap een coalitie willen vormen, zegt zoveel over hoe diep dat koloniale denken ingebakken zit in onze samenleving.
Als je daar nu eens over nadenkt. Hoe kan je nu samenwerken met mensen die het systematisch bombarderen, uithongeren, vernietigen van elke culturele uiting, … een voorbeeldige na te volgen zaakvinden? Want, de premier van België heeft nog steeds geen afstand genomen van die uitspraken.
“Han, ik heb hier echt geen woorden meer voor. Zo erg is het. Ik voer al actie voor Palestina sinds 2001. Hoe lang gaat dat nog nodig zijn?”
Sofie was de eerste durfde te vragen of ik een portret miocht maken en waarom ze die dag stond te protesteren aan het Antwerpse stadhuis.
“Het doet me wel deugd dat we hier vandaag met zovelen zijn,” vervolgde Sofie hoopvol.
Ik was die avond nog niet goed voorbereid voor het Antwerpse stadhuis. Op de fiets op weg naar Friesland had ik zitten broeden op een plan. Ik had geen oplossing gevonden voor het maken van mooie foto’s of gewaagde experimenten in de doka. Maar ik kon ook portretten maken. Portretten van die mensen die de Prijs Jaap Kruithof hadden gekregen en hen vragen waarom ze op straat komen voor Palestina. Het zou een kleine, eenvoudige bijdrage kunnen zijn. Op sociale media was het me al opgevallen dat in verschillende steden en gemeentes mensen wekelijks de straat optrekken voor Palestina.
We waren zondag terug thuis aangekomen en dus wilde ik geen tijd verliezen en meteen de dag erop al naar de wekelijkse actie voor het Antwerpse stadhuis trekken.
Die eerste avond stond ik er dus met een schriftje om wat de mensen te vertellen hadden te noteren. Ik ben dyslectisch en dus is het mij zien noteren een gebeurtenis op zich. Heel dikwijls kan ik amper nog mijn eigen notities ontcijferen. Sommige geïnterviewden vroegen mij gewoon op de man af hoe ik in hemelsnaam die notities van mij nog zou kunnen ontcijferen.
Bovendien was ik dan ook nog eens op stap met een relatief nieuwe camera. Een nieuwe oude camera. Een camera die op een andere manier scherpstelt dan al mijn andere camera’s en waarbij ik bij elke foto het licht moet meten met de ouderwetse lichtmeter om dat te vertalen naar de juiste instellingen.
Ik kon Sofie haar gevoel wel delen. Hoe lang gaan we nog op straat moeten blijven komen voor Palestina?
Zelf ben ik betrokken bij de Palestijnse zaak sinds de moord op Naïm Khader. Ik was toen 13 jaar en kende Naïm omdat hij soms op bezoek kwam bij ons thuis. Hij was de officiële vertegenwoordiger voor de PLO en werd door de Belgische overheid erkend als de ambassadeur van de Palestijnen.
Hij streefde naar de oprichting van een seculiere en democratische Palestijnse staat die vreedzaam zou samenleven met Israël. Hij sloot vriendschappen met leden van de joodse gemeenschap in België en was een van de architecten van de erkenning van de Palestijnse kwestie in Europa.
In juni 1981 werd hij voor zijn deur neergeschoten. Alle sporen in de moord wijzen richting Israël, maar de daders werden nooit gevonden, laat staan terechtgesteld.
Mij viel die eerste avond van interviews en portretten vooral op dat nagenoeg iedereen benadrukte dat het actievoeren ook een manier was om het trauma van die oorlog te verwerken.
Of zoals Katrin het zegt: “Die machteloosheid jaagt je de straat op – maar het geeft moed om te zien dat we met steeds meer zijn.”
Dat, en het feit dat voor veel mensen wat nu in Palestina gebeurt en hoe de politiek daarmee omgaat, het “VerKwanselen is van wat we na de Tweede Wereldoorlog hebben opgebouwd: internationaal recht, mensenrechten, de belofte: ‘Nooit meer.’” Zo verwoorde Toon dat gevoel.
Ik vind zelf dat ik er die eerste dag nog niet helemaal in geslaagd was om de rijkdom van wat al die mensen te vertellen hadden , echt te vatten. Ik was, om eerlijk te zijn, ook niet 100% tevreden over de foto’s.Ik heb nog een paar dagen vakantie over, het kan dus alleen maar beter worden.
